terug naar: economie en loon, een handleiding of naar inhoud minder loon = meer winst = meer investeringen = meer werk?                    7 Dat was de propaganda rond het Akkoord van Wassenaar. De latere premier Kok was toen nog voorzitter van de belangrijkste vakcentrale, het NVV. Onder de leus ‘inleveren voor werk’ sloot hij namens de erkende vakcentrales met de ondernemers in 1982 een akkoord tot loonstagnatie. Klopt de gevolgde redenering eigenlijk wel? minder loon = meer winst? Klopt op de korte termijn,  (13 schade van het Akkoord van Wassenaar) maar: minder loon = bescherming tegen buitenlandse concurrentie, dus kweekt het luie ondernemers. Luie ondernemers = verspilling van arbeidinzet en kapitaal op de langere termijn. meer winst = meer investeringen? Fout: meer winst = meer kapitaalexport  (8 winst en kapitaalexport) Al sinds een halve eeuw zijn de beperkingen op kapitaalexport ook formeel opgeheven. Destijds heette dat vrijhandel, nu globalisering. En ja, de winsten in Nederland zijn enorm toegenomen. 12 hoeveel winst wordt er gemaakt Vooral na 1993. Maar de investeringen in Nederland namen af. De grote bedrijven investeerden veel liever in dollargebied, vooral de USA: Albert Heijn, ABNAmro, Aegon, ING, Rabo-Robeco, Fortis, VNU, Elsevier, Kluwer, Wessanen, Heineken, Numico, Unilever, Philips, KPN, Asml, Akzo, Buhrmann, SHV, Getronics. En ook kleine vermogenden zwermden met hun geld over de hele wereld uit. meer investeringen = meer werk? Fout: meer investeringen = minder werk In het begin van de industrialisatie ging die oude formule nog op. Nu is het een verouderd beeld van de economie. Anderhalve eeuw later wordt er geïnvesteerd in steeds kapitaal intensievere industrieprocessen. Steeds minder mensen zijn er nodig om een steeds hogere produktie en omzet te draaien. De meest rendabele industrieën hebben verhoudingsgewijs de minste mensen nodig. Maar nog rendabeler dan industrie is en blijft financiering en handel: heel kapitaalintensief, met steeds minder mensen. Uitgerekend bij banken en verzekeraars werd al vóór de laatste eeuwwisseling diep gesneden in de werkgelegenheid als resultaat van investeringen in automatisering en de zeer kostbare opkoop van concurrenten. minder loon = minder te besteden = minder consumptie? Inderdaad. In Nederland drijft hoogconjunctuur op consumptie en export. Dus leidt loonsverlaging tot terugval in bestedingen en daarmee tot recessie: economische terugval. Dat betekent grotere werkloosheid. conclusie: in Nederland geldt: minder loon                         = meer winst                                                 = meer kapitaalexport                                                                                  = minder werk                                                                                                           = nog minder loon Maar de propaganda van ondernemers of regering blijft: loon inleveren. Nu. Meteen. Want het gaat ze alleen om winstverhoging of bezuiniging op korte termijn. De gevolgen voor de Nederlandse economie van dat doordrijven merk je pas veel later. Als de doordrijvers nergens meer voor verantwoordelijk zijn. De toekomst is hun probleem niet. ga door naar: (9 waar komt de groei vandaan?)                                                                                                              dec-07